Ochrona ta polega w szczególności na:
- racjonalnym kształtowaniu środowiska i gospodarowaniu jego zasobami zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju,
- przeciwdziałaniu zanieczyszczeniom,
- przywracaniu elementów przyrodniczych do stanu właściwego.

Wiele projektów strażniczych w kraju i zagranicą dotyczy kwestii związanych z realizowaniem przez państwo zadań związanych z ochroną środowiska. Mogą to być na przykład projekty monitorujące udostępnianie informacji o środowisku, ale również i takie, które kontrolują czy polityka państwa w zakresie ochrony środowiska spełnia wymogi formalne i czy faktycznie przyczynia się zachowania lub przywracania równowago przyrodniczej (np. przez tworzenie rezerwatów, kontrolę nad budowami mającymi wpływ na środowisko naturalne).

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko określa zasady dostępu do informacji dotyczących ochrony środowiska. Należy jednak zwrócić uwagę, że istnieją również inne ustawy, które w szczegółowy sposób określają zasady i tryb ochrony środowiska w niektórych przypadkach. Są to między innymi:

 Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
 Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach
 Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

Konstytucja RP w art. 74 ust. 3 daje każdemu obywatelowi prawo do informacji o środowisku. Gwarantuje je również Ustawa z dnia z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.