Adresaci:
W wyniku początkowej niepewności, w którym miejscu system edukacji osób niepełnosprawnych jest wadliwy, zakładano różnych adresatów:

• decydentów na poziomie krajowym (instytucje tworzące prawo),
• decydentów na poziomie miasta stołecznego Warszawa (radni, Biuro Edukacji),
• dyrektorów szkół i przedszkoli bezpośrednio odpowiedzialnych za edukację w danej szkole.

Cel:

• Doprowadzenie do tego, aby każde dziecko niepełnosprawne w Warszawie miało zapewnioną edukację adekwatną do orzeczeń lekarskich, indywidualnie dopasowaną do jego potrzeb,
• Doprowadzenie do tego, aby edukacja dzieci niepełnosprawnych, w tych wypadkach gdy jest to możliwe, odbywała się w szkolnictwie ogólnodostępnym i rejonowym, tak aby dzieci nie były wykorzenione ze środowiska lokalnego i mogły rozwijać umiejętności społeczne,
• Obniżenie kosztów edukacji dzieci niepełnosprawnych poprzez zwiększanie ich obecności w szkołach ogólnodostępnych, w których kształcenie jest tańsze,
• Zwiększenie rozliczalności i przejrzystości systemu finansowania edukacji dzieci niepełnosprawnych.

Metodologia:

• Porównanie prawodawstwa międzynarodowego (Deklaracja z Salamanki) z Ustawą o systemie oświaty (art. 90 ust. 2a) i dokumentami zawierającymi informacje o polityce edukacyjnej miasta stołecznego Warszawy (Polityka edukacyjna miasta stołecznego Warszawy w latach 2008-2012);
• Analiza dokumentów budżetowych w gminach i dzielnicach (przykładowe wzory dostępne w aneksach do raportu). Porównywanie z danymi z Systemu Informacji Oświatowej. Dokonywanie hipotetycznych porównań danych; 
• Wywiady telefoniczne z dyrektorami przedszkoli (skontaktowano się ze wszystkimi publicznymi przedszkolami Warszawie, udało się zbadać 78% z nich);
• Wywiady telefoniczne z dyrektorami szkół specjalnych, integracyjnych i ogólnodostępnych na poziomie podstawowym (skontaktowano się ze wszystkimi publicznymi szkołami podstawowymi w Warszawie, udało się zbadać 82% z nich);
• Ankieta skierowana do rodziców dzieci niepełnosprawnych na temat ich doświadczeń związanych z kontaktami ze szkołą i samopoczuciem dzieci w szkołach (129 odpowiedzi zostało nadesłanych).

Wyniki:
Na poziomie lokalnym nie znaleziono odniesień do rozwiązań międzynarodowych związanych z edukacją osób niepełnosprawnych, zbadanych jako najbardziej skuteczne. Sygnowana przez Polskę Deklaracja z Salamanki podkreśla, że dzieci posiadające szczególne potrzeby edukacyjne muszą mieć dostęp do wszystkich szkół, natomiast rozwiązania warszawskie mówią o zwiększaniu liczby oddziałów integracyjnych i specjalnych w przedszkolach. Prawodawstwo polskie odpowiada w tym zakresie międzynarodowym standardom. Monitoring dał wiedzę, iż lepszych rozwiązań należy szukać na poziomie Warszawy.

Z analizy danych wynika, że edukacja dzieci niepełnosprawnych odbywa się w Warszawie głównie w szkołach specjalnych bądź integracyjnych, w bardzo małym stopniu zaś w szkolnictwie ogólnodostępnym. Dzieci są wypychane ze szkół ogólnodostępnych i stanowią "kłopot" w planowaniu edukacji w szkole.

Wbrew deklaracjom urzędników miasta stołecznego Warszawy i sporym środkom przeznaczonym na edukację tej grupy dzieci, w rzeczywistości ich potrzeby indywidualne nie są realizowane.

Poradnie psychologiczno - pedagogiczne, które wydają orzeczenia, na podstawie których ma być zapewniona realizacja indywidualnych potrzeb, zbyt często piszą w orzeczeniach ogólniki. Często też nie wpisują najbardziej zalecanych działań, z powodów które nie były sygnalizowane wprost realizatorom monitoringu.

Dokumenty urzędowe, zwłaszcza budżety na poziomie gmin, są nieprzejrzyste i trudno zrozumiałe dla osób, które mogą być nimi zainteresowane. Nie pozwalają też stwierdzić jakie dokładnie środki i na jakiej podstawie trafiają do danej szkoły oraz jak to się wiąże z obecnością w nich dzieci niepełnosprawnych.

Dyrektorzy szkół niechętnie podejmują działania pozwalające im na lepsze zorganizowanie edukacji dla dzieci niepełnosprawnych ze względu na brak wiedzy o tym jak to robić, niejasność systemu i niechęć psucia relacji z właściwymi dla dzielnic wydziałami edukacji.

Rekomendacje:
Rekomendacje są dokładnie opisane w raporcie. Dotyczą m. in.:

• sposobu zarządzania oświatą w Warszawie;
• sposobu przekazywania środków na edukację dzieci niepełnosprawnych;
• zakresu decyzji finansowych dyrektorów placówek (tak aby mogli zatrudniać właściwych specjalistów);
• uporządkowania zaleceń w orzeczeniach o potrzebie kształcenia specjalnego;
• otwarcia ogólnodostępnych przedszkoli dla dzieci niepełnosprawnych i przyjmowanie ich w jak najwcześniejszym wieku;
• czytelnego sposobu przedstawiania informacji finansowych dla wszystkich placówek;
• konieczności pełnego i rozwiniętego uzasadniania przez dyrektorów decyzji o usunięciu dziecka niepełnosprawnego ze szkoły;
• dokonywania systematycznego przeglądu dokumentów oświatowych pod kątem ich przydatności i niezbędności, a także powtarzalności niektórych informacji.

Realizatorzy projektu już na etapie prowadzenia monitoringu rozpoczęli współpracę Komisją Edukacji i Rodziny m.st. Warszawy oraz doprowadzili do powstania zespołu ds. uczniów niepełnosprawnych w Radzie m. st. Warszawy. Zidentyfikowano też szkołę przy ulicy Toruńskiej, która nawet w istniejącym systemie jest w stanie właściwie realizować swoje zadania wobec uczniów niepełnosprawnych, co pokazuje że wiele zależy od dobrej woli i inicjatywy. Nawiązano kontakt z mediami i rozpoczęto akcje uwrażliwiania na problem opinii społecznej. Stworzono stronę internetową projektu, wokół której zgromadzono rodziców.

Przygotowany raport jest bogatym źródłem wiedzy nie tylko o systemie kształcenia uczniów niepełnosprawnych, ale także o tym jak kształcenie takie powinno wyglądać.

Zachęcamy do zapoznania się z zapisem prezentacji projektu z seminarium "Chcieć to móc, czyli jak działania strażnicze zmieniają świat", które odbyło się w Warszawie w dniach 11-22 marca 2010r. Prezentację można obejrzeć i posłuchać TU