Przedsięwzięcie było realizowane w dwóch kolejnych latach – w 2008 i 2009 roku, ale idea projektu możliwa jest do kontynuowania także w przyszłości. Na projekt składały się różne wydarzenia upowszechniające tematykę równości, takie jak debata czy konkurs „Równe i równiejsi” adresowany do dziennikarzy i dziennikarek. Główną osią projektu pozostały jednak działania monitorujące politykę równości płci realizowaną przez media instytucje publiczne różnego szczebla.

Adresaci:

Projekt skupił się na dwóch głównych grupach odbiorców. Pierwszą grupę stanowili decydenci i urzędnicy administracji publicznej wszystkich szczebli, drugą – osoby odpowiedzialne za polskie media, zarówno publiczne jak i prywatne. Ze względu na bardzo szeroki przekrój tematów, którymi zajmował się zespół monitorujący, charakterystyka adresatów zmienia się w zależności od tego, jaki wycinek projektu jest brany pod uwagę. Przykładowo, w odniesieniu do monitoringu Parlamentarnej Grupy Kobiet będą to osoby zasiadające w Sejmie i Senacie, przede wszystkim kobiety: posłanki i senatorki. Z kolei wyniki monitoringu stron internetowych uczelni wyższych powinny przełożyć się na działania zarówno Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, rektorów i rektorek, dziekanów i dziekanek oraz personelu na uczelniach wyższych, odpowiedzialnego za funkcjonowanie tych placówek.

W założeniu projekt ma także upowszechniać tematykę równouprawnienia kobiet i mężczyzn w całym społeczeństwie, dostarczając bieżących informacji dotyczących tych zagadnień, których często próżno szukać w przekazach medialnych głównego nurtu.

Cele:

Zadaniem zespołu strażników i strażniczek Gendermerii było monitorowanie działalności bardzo wielu podmiotów mających istotny wpływ na te aspekty życia społecznego, które dotyczą statusu kobiet i mężczyzn. Dzięki pracy zespołu powstały materiały analizujące pracę m. in. Państwowej Inspekcji Pracy, Ministerstwa Zdrowia, Ministerstwa Edukacji Narodowej, Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Parlamentarnej Grupy Kobiet, Pełnomocniczki Rządu ds. Równego Traktowania, poszczególnych uczelni wyższych i mediów. Członkinie zespołu Gendermerii przeprowadzały także wywiady i zbierały informacje, m. in. na temat wprowadzanych zmian w tzw. ustawie antyprzemocowej.

Głównym celem projektu było wspieranie faktycznej równości szans kobiet i mężczyzn poprzez zwiększenie ilości i jakości działań podejmowanych w tym zakresie przez różne organy władzy i administrację publiczną oraz media.

Jednocześnie projekt miał przyczynić się do swobodnego dostępu obywateli i obywatelek do informacji publicznej, zwiększenia przejrzystości w publicznym procesie decyzyjnym oraz mobilizacji organizacji kobiecych na rzecz oddziaływania na decydentów w zakresie realizowania programów antydyskryminacyjnych.

Realizatorki projektu podkreślały także, że działania monitorujące aktywność rządu i innych instytucji publicznych były konieczne, aby zebrać i udostępnić społeczeństwu wiedzę prezentującą faktyczną sytuację kobiet i mężczyzn w Polsce. Dopiero dzięki upowszechnieniu takich informacji różne podmioty mają możliwość włączenia się w konsultacje społeczne i przeciwdziałania dyskryminującym praktykom.

Metodologia:

Narzędzia, jakimi posługiwały się realizatorki i realizatorzy monitoringu, były dopasowane do specyfiki danej tematyki i pytań, na jakie poszukiwano odpowiedzi. Jako przykład może posłużyć rozbudowany monitoring mediów, realizowany zarówno w pierwszym, jak i drugim roku projektu.

W monitoringu mediów przyjrzano się zarówno prasie codziennej, tygodnikom, kanałom radiowym jak i programom telewizyjnym. Analizie poddano nie tylko przekaz merytoryczny, ale również politykę personalną: autorstwo publikacji w tygodnikach i gazetach codziennych według płci osoby redagującej oraz udział ekspertek w dyskusjach na łamach prasy, płeć prezenterów głównego wydania programów informacyjnych (Wiadomości TVP 1 oraz Panorama TVP 2). Wzięto też pod uwagę treść emitowanych materiałów i typy osób zabierających w nich głos. Wydzielono na tej podstawie następujące kategorie w podziale na płeć: politycy i polityczki; eksperci i ekspertki, występujące w programie w związku z posiadaną przez nich wiedzą i profesjonalnym doświadczeniem; tzw. „inni”, czyli osoby związane z poruszanym tematem lub problematyką; osoby wytypowane „losowo”, czyli wypowiadający się w materiałach przypadkowi przechodnie lub osoby związane z tematem w sposób luźny. Wnioski z projektu obejmowały także analizę języka, jakim posługują się dziennikarki i dziennikarze (w tym także analizę seksistowskich wypowiedzi w radiowym eterze) oraz ilość materiału dotyczącego spraw istotnych z punktu widzenia równouprawnienia lub praw kobiet.

Innym ciekawym przypadkiem monitoringu zrealizowanego w ramach Gendermerii było badanie poziomu wiedzy inspektorów i inspektorek Państwowej Inspekcji Pracy w zakresie molestowania seksualnego w miejscu pracy oraz jakości wsparcia oferowanego osobom, które doświadczyły takich sytuacji. Członkinie zespołu badawczego wykorzystały tu metodę prowokacji dziennikarskiej, dzwoniąc na wskazane przez PIP infolinie i podając się za kobiety, które spotkały takie zachowania ze strony przełożonych lub innych pracowników.

Wyniki:

Przeprowadzone monitoringi szkicują mapę problemów związanych z szeroko rozumianą polityką równościową w obszarze polityki, edukacji, w tym edukacji wyższej, w obszarze zatrudnienia oraz środków przekazu. Uogólnione wnioski z projektu można podsumować wypowiedzią jednej z autorek raportu, Anny Dzierzgowskiej, która stwierdziła - Od kilku lat, w kolejnych raportach, dotyczących polityki równościowej w Polsce, monitorujemy coś, czego nie ma. Według autorek publikacji wiele działań podejmowanych na rzecz równości kobiet i mężczyzn ma charakter pozorny, a tematyka równouprawnienia poruszana jest często w sposób powierzchowny albo, w najlepszym razie, niesystematyczny.

Każdy z dwóch projektów zwieńczyło wydanie raportu z monitoringu. W 2008 roku była to publikacja „Gendermeria – równościowy monitoring. Raport”, w 2009 roku - „Gendermeria – równościowy monitoring. Brak misji na wizji i wizji w edukacji. Media publiczne i polityka edukacyjna na rzecz równości płci. Raport”. Raporty zawierają nie tylko teksty podsumowujące przeprowadzone monitoringi, ale także komentarze ekspertów i ekspertek w zakresie prawa antydyskryminacyjnego oraz wdrażania zasady równości szans kobiet i mężczyzn w poszczególnych politykach publicznych.

Zobacz także filmy na youtube:  Gendermeria - równościowy monitoring mediów cz. 1 oraz Gendermeria - równościowy monitoring mediów cz. 2