27 kwietnia 2009 roku Antykorupcyjna Koalicja Organizacji Pozarządowych, w ślad za doniesieniami medialnymi i rządowym dokumentem „500 dni pracy rządu Donalda Tuska i koalicji PO-PSL”, wysłała wniosek do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów (KPRM) o informację uszczegóławiającą podawane w tych źródłach informacje o przedsięwzięciu nazwanym „tarczą antykorupcyjną”. Wydawało się bowiem, że został stworzony długo oczekiwany trwały mechanizm zapobiegania korupcji w gospodarce. Służby specjalne miały się przyglądać szczególnie uważnie wybranym procedurom prywatyzacyjnym i przetargowym. W związku z tym AKOP interesowało m. in. jak wyglądało powołanie tego mechanizmu, jak wybierano konkretne procedury, jak wygląda w praktyce praca związana z „tarczą antykorupcyjną”, jak jest finansowana i jakie dane potwierdzają „zauważalny wpływ” działań na sposób postępowania osób podejmujących decyzje w sferze zamówień publicznych i prywatyzacji, o którym donosił raport rządowy. 

12 maja 2009 roku Dyrektor Generalny Kancelarii Prezesa Rady Ministrów przekazał odpowiedzi na większość pytań –  wynikało z nich, między innymi, że „tarcza antykorupcyjna” ma niesformalizowany charakter – nie działa na podstawie zatwierdzonych planów i harmonogramów, a aktywności służb specjalnych podejmowane są w ramach posiadanych przez nie „sił i środków”. Część pytań – głównie o protokoły ze spotkań związanych z tworzeniem i realizowaniem przedsięwzięcia – pozostała bez odpowiedzi, jako utajnione. AKOP uznała jednak, że interesuje ją samo polecenie Premiera, aby powołać tarczę, a w tym nie ma nic, co mogłoby tłumaczyć nałożenie klauzul. 15 lipca 2009 roku przedstawiciele AKOP zostali zaproszeni do KPRM na spotkanie z Ministrem Jackiem Cichockim, Sekretarzem Kolegium do Spraw Służb Specjalnych. Podczas spotkania Minister przedstawił informacje o celach i zasadach działania „Tarczy antykorupcyjnej” oraz zadeklarował, że we wrześniu tego samego roku udostępni informacje na temat efektów działania Tarczy. Jako, że do listopada oczekiwane informacji nie nadeszły, AKOP wysłała list z przypomnieniem, na który nadeszła odpowiedź odsyłająca do strony internetowej. Znajdowały się na niej dane doskonale znane AKOP i udostępnione już wcześniej pod naciskiem mediów zaineresowanych sprawą. 

Niezależnie od tych wydarzeń już we wrześniu AKOP złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na odmowę udostępnienia polecenia szefa Rady Ministrów w sprawie powołania „Tarczy Antykorupcyjnej”. Tak rozpoczęła się ponad dwuletnia batalia o informację o tym, czym tak naprawdę miało być to przedsięwzięcie. Trwała ona tak długo, ponieważ Kancelaria PRM kilkakrotnie popełniała błędy proceduralne – najpierw nie wydawała decyzji odmawiającej dostępu do informacji, następnie wydała decyzję niewłaściwemu podmiotowi (wnioskodawcą była Koalicja, zaś decyzję otrzymała Dyrektor Programu „Przeciw Korupcji” – Grażyna Kopińska). Sprawa trafiła wprawdzie do sądu, ale ten na rozprawie skargę oddalił z powodów proceduralnych. Całą procedurę trzeba było zacząć od początku. Tym razem AKOP ze względów organizacyjnych zdecydowała, że wniosek złoży jedna z organizacji członkowskich – Stowarzyszenie Liderów Lokalnych Grup Obywatelskich. Następnie Stowarzyszenie musiało przejść całą drogę wnioskowania i skarżenia. Procedura sądowa skończyła się po ponad dwóch latach od złożenia właściwego wniosku. Stało się jasne, że Premier musi udostępnić ten fragment protokołu ze spotkania, na którym zdecydowano o powołaniu „tarczy antykorupcyjnej”, w którym znajduje się polecenie jej powołania. Na otrzymanie dokumentów AKOP musiała czekać kolejne dwa miesiące. Nie obyło się bez wezwania Premiera RP do wykonania wyroku sądu. Ostatecznie – 6 września 2011 roku AKOP otrzymała odtajnioną część protokołu z posiedzenia Kolegium do Spraw Służb Specjalnych, które miało zawierać polecenie premiera dotyczące powołania Tarczy. Koalicja odniosła się do otrzymanego materiału w krytycznym oświadczeniu z 7 września 2011 roku:

Jesteśmy zaskoczeni treścią dokumentu, który otrzymaliśmy. Polecenie Premiera o utworzeniu „Tarczy Antykorupcyjnej”, które miało znaleźć się w udostępnionym fragmencie protokołu, jest raczej zapisem nieformalnej dyskusji między szefami służb specjalnych.

Wyrażamy oburzenie, że ujawnienie dokumentu, który nie zawiera w naszej ocenie treści tajnych, trwało ponad 2 lata i wymagało zaangażowania finansowego i czasowego sądów administracyjnych (w tym NSA), przedstawicieli organizacji pozarządowych oraz urzędników KPRM. W tajnym do niedawna dokumencie możemy znaleźć tak „tajne” treści jak: „wiele błędnych decyzji podejmowanych jest przez urzędników nie wiedzących, co jest w danym przypadku naruszeniem prawa”, „niedoskonałość prawa pozwala w pewnych sytuacjach na legalne wykorzystywanie procedur na szkodę państwa” czy też „przepisy ustawy o SKW i SWW w sposób jednoznaczny zawężają pole działania tych służb”.

Zaskakuje nas, że „Tarcza Antykorupcyjna”, która według deklaracji rządu funkcjonuje od czerwca 2008, a więc już ponad 3 lata, nie doczekała się żadnego publicznego sprawozdania z jej przebiegu. Dziwi to tym bardziej, że „Tarcza Antykorupcyjna” została uznana przez KPRM jako narzędzie, dzięki któremu udało się spełnić obietnicę ograniczenia korupcji złożoną przez Premiera Donalda

Działania na rzecz pozyskania informacji miały spory oddźwięk medialny. Temat zapobiegania korupcji ponownie stał się aktualny w polskich mediach. Już pod koniec listopada 2011 roku okazało się, że wiele obaw AKOP było uzasdniona. Jak donosiła Rzeczpospolita - Centrum Projektów Informatycznych MSWiA, które odpowiadało za największe projekty informatyczne rządu np. ePUAP, czy e-usługi dla policji, zlecało zamówienia firmie NetLine Group z Wrocławia, choć już wcześniej istniały wątpliwości co do rozstrzygnięć przetargów na korzyść tej firmy (zostały zgłoszone do prokuratury przez Ministra Grzegorza Schetynę w 2008 roku). Centrum objęte było projektem „tarcza antykorupcyjna”. Negatywną postacią tej historii miał być dyrektor centrum (Andrzej M.), któremu pod koniec października 2011 roku postawiono zarzuty przyjmowania łapówek od firmy informatycznej. Pytanie, które postawili dziennikarze, brzmi dlaczego przy osłonie, która miała przede wszystkim charakter prewencyjny („tarcza antykorupcyjna”), doszło do korupcji na wielką skalę.

Inne doniesienia medialne:

1. Gazeta Wyborcza Tarcza antykorupcyjna, czyli wiele hałasu o nic
2. Rzeczpospolita Jak powstała tarcza antykorupcyjna, Premier ujawnił protokół
3. Gazeta Prawna Tusk ciągle nie podjął decyzji ws. udostępnienia dokumentów o tarczy antykorupcyjnej
4. Gazeta Wyborcza Niewidzialna jak tarcza antykorupcyjna
5. Rzeczpospolita Sąd chce poznać tajny dokument
6. TVN24 Sąd nie po myśli premiera
7. Kataryna.blox.pl Obywatele-Premier 1:0
8. Wiadomosci.wp.pl Tusk nie miał prawa tego robić - zapadł wyrok
9. Ngo.pl SLLGO wygrało z premierem
10. Money.pl NSA: Premier nie miała prawa tego zrobić
11. Polskieradio.pl Czy tarcza antykorupcyjna w ogóle istniała
12. Wiadomości.onet.pl Tusk przegrał przed sądem. Zajmie się wnioskiem
13. Dziennik.pl NSA odrzucił skargę kasacyjną premiera ws. ujawnienia "tarczy antykorucyjnej"
14. Gazeta Prawna NSA: Premier ma zająć się tarczą antykorupcyjną
15. Rzeczpospolita Temida może kontrolować klauzulę tajności
16. Gazeta.pl NSA: premier ma zająć się wnioskiem dot. tarczy antykorupcyjnej
17. Fakt Tusk przegrał w sądzie!
18. Wprost Tusk przegrał przed NSA
19. Ngo.pl SLLGO kontra Premier RP

Warto przeczytać również:

Zapobieganie korupcji poprzez wieloletnie działania - AKOP

Działania społeczne - budowanie koalicji na przykładzie AKOP