Antykorupcyjna Koalicja Organizacji Pozarządowych została założona przez 4 organizacje: Fundację im. Stefana Batorego i działający w jej ramach Program „Przeciw Korupcji”, Helsińską Fundację Praw Człowieka, Fundację Komunikacji Społecznej i Transparency International Polska. Ta ostatnia organizacja była jednak członkiem przez niewiele ponad rok. W 2004 roku dołączyły Centrum Edukacji Obywatelskiej i Stowarzyszenie Szkoła Liderów, a w 2005 – Stowarzyszenie Liderów Lokalnych Grup Obywatelskich. Od 2007 roku prace AKOP wspierało Stowarzyszenie 61, które nie zostało jednak formalnym członkiem. W 2011 roku do Koalicji wstąpiło Stowarzyszenie Normalne Państwo.

Wśród wymienionych organizacji niewątpliwie najgłębszą wiedzę o zapobieganiu korupcji miał Program „Przeciw Korupcji”. Jest to inicjatywa powstała właśnie po to, aby przeciwdziałać korupcji i zwiększać przejrzystość życia publicznego. Początkowo Program prowadził głównie projekty edukacyjne i informacyjne, starając się uwrażliwić opinię publiczną na różne aspekty i formy korupcji. W kolejnych latach Program podjął monitoring działań władz i partii politycznych pod kątem przestrzegania przepisów antykorupcyjnych i standardów przejrzystości oraz przeprowadził szereg działań na rzecz wdrożenia rekomendacji wypracowanych w ramach monitoringów. 

Również Helsińska Fundacja Praw Człowieka jest organizacją posiadającą spore doświadczenie związane z zapobieganiem patologiom życia publicznego. Wraz z Fundacją im. Stefana Batorego tworzyła Program „Przeciw Korupcji”. Posiada największe w Polsce doświadczenie związane z monitorowaniem legalności działań władz. 

Kolejny członek-założyciel koalicji – Fundacja Komunikacji Społecznej – był organizacją, która pomogła nagłośnić działania AKOP. Dzięki zaangażowaniu tej organizacji pierwsze działania AKOP cieszyły się świetnym oddźwiękiem medialnym. 

Przyłączenie się do koalicji Centrum Edukacji Obywatelskiej – jednej z najsilniejszych organizacji zajmujących się edukacją obywatelską w szkołach – związane było z przygotowaniem scenariuszy do lekcji antykorupcyjnych we współpracy z Programem „Przeciw Korupcji”, a następnie szkoleniami nauczycieli prowadzonymi w ramach polsko-amerykańskiego rządowego programu zapobiegania i zwalczania przestępczości.

Z kolei Stowarzyszenie Szkoła Liderów zajmuje się wspieraniem rozwoju liderów społecznych i politycznych. Kwestia zapobiegania korupcji i etyki życia publicznego jest i powinna być jednym z elementów edukacji elit. Obecność tej organizacji w koalicji to wzmocnienie tego przekazu dla opinii publicznej i polityków. 

Stowarzyszenie Liderów Lokalnych Grup Obywatelskich przyłączyło się do koalicji, będąc stosunkowo młodą organizacją – niespełna dwuletnią. Jednocześnie jednak 6 lat wspólnego działania w AKOP i intensywnego rozwoju jednego z flagowych programu Stowarzyszenia – Pozarządowego Centrum Dostępu do Informacji Publicznej – z czasem przyczyniło się do wzbogacenia działań AKOP. 

W 2011 roku Koalicja powiększyła się o kolejną organizację członkowską – Stowarzyszenie Normalne Państwo. Wspiera ono wszelkie inicjatywy, które dotyczą walki z korupcją. Co roku prowadzi też akcje społeczne wymierzone przeciw zjawisku korupcji, prowadzone pod hasłem:  Nie daję/nie biorę łapówek.

AKOP pracuje w ramach spotkań, których terminy umawiane są z odpowiednim wyprzedzeniem – tak, aby odpowiadały wszystkim lub zdecydowanej większości organizacji członkowskich. Spotkania odbywają się zależnie od potrzeb. Przed konferencjami przeglądowymi lub podsumowującymi oraz przy wydawaniu stanowisk są one bardziej intensywne, w ciągu roku odbywają się raz na dwa lub trzy miesiące. 

Sekretariat AKOP prowadzony jest w Fundacji im. Stefana Batorego. Koordynatorka Koalicji – Grażyna Czubek – umawia spotkania członków, informuje o korespondencji przychodzącej do AKOP, prowadzi proces wysyłania kwestionariuszy dotyczących obietnic wyborczych, podpisywania oświadczeń, pisania raportów, przygotowywania konferencji przeglądowych, informowania mediów, prowadzenia strony internetowej www.akop.pl, zbierania informacji medialnych i prowadzenia rozmów o zmianach w działaniach Koalicji. Tak określony zakres obowiązków koordynatorki z jednej strony pozwala na profesjonalne funkcjonowanie i regularne działania, z drugiej pozostawia wiele możliwości do działania poszczególnym członkom. Koalicja od początku dbała o to, aby wszelkie przedsięwzięcia były realizowane wspólnie.

Od 2006 roku ważnym i nowym elementem z punktu widzenia aktywnego włączania organizacji uczestniczących w Koalicji w jej prace było przekazywanie konkretnych zadań. Wcześniej największy wkład miały Program Przeciw Korupcji i Helsińska Fundacja Praw Człowieka, a w zakresie promocji Fundacja Komunikacji Społecznej. Przy okazji konferencji w 2006 roku dużą aktywnością wykazało się Centrum Edukacji Obywatelskiej, które zaprosiło młodzież z jednej ze szkół. Dało to efekt podwójny – z jednej strony ożywiło samo wydarzenie poprzez wprowadzenie sondażu przeprowadzonego przez uczniów, z drugiej jeszcze raz pokazało jak temat jest trudny w odbiorze przez obywateli. Młodzi ludzie raportowali, że dla wielu respondentów pytania zadawane w sondażu były zbyt trudne. Konferencja w 2006 roku była przygotowana wspólnie - każdy z członków koalicji otrzymał zadanie omówienia zachowań członków jednej z partii politycznych. Z czasem wykształciła się nawet praktyka odpowiedzialności poszczególnych członków AKOP za śledzenie, co dzieje się w konkretnej partii politycznej w zakresie zapobiegania korupcji. Omówienie wyników obserwacji i przygotowanych części cząstkowych raportów odbywało się na forum.

• Platforma Obywatelska Program - „Przeciw Korupcji” w Fundacji im. Stefana Batorego 
• Prawo i Sprawiedliwość - Helsińska Fundacja Praw Człowieka 
• Polskie Stronnictwo Ludowe - Stowarzyszenie Liderów Lokalnych Grup Obywatelskich
• Sojusz Lewicy Demokratycznej - Centrum Edukacji Obywatelskiej

Poza tym członkowie wspólnie przygotowują pytania do kwestionariusza, pytania do sond, odpowiedzi na często zadawane pytania, stanowiska i raporty na konferencje przeglądowe i podsumowujące. Komunikacja wewnętrzna odbywa się za pomocą listy dyskusyjnej. Wszelkie działania znajdują odzwierciedlenie na stronie internetowej. 

Można uznać, że sposób działania AKOP stanowi praktyczną realizację modeli przedstawianych w literaturze i materiałach instruktażowych. 

Cechy dobrej koalicji (na podstawie kursu internetowego „Na straży”-www.watchdog.org.pl)

1. KOMUNIKACJA prowadzenie otwartego dialogu dla zbudowania zaufania, dzielenie się informacjami, umiejętność prezentowania korzyści wynikających z uczestnictwa w pracy w koalicji na rzecz wprowadzenia danej zmiany społecznej;

2. KOORDYNACJA opracowanie przejrzystych struktur, wytycznych, przydzielenie ról i odpowiedzialności, wybór metod i narzędzi;

3. PODEJMOWANIE DECYZJI demokratyczne, akceptowalne przez wszystkich partnerów procedury podejmowania decyzji;

4. DYPLOMACJA taktowne i równe traktowanie każdego koalicjanta;

5. PRZYWÓDZTWO umiejętność zawierania kompromisów, delegowanie uprawnień;

6. ZARZĄDZANIE I DBAŁOŚĆ o przejrzystość struktur, jednoznaczność wytycznych;

7. NEGOCJOWANIE umiejętność dostosowania działań do różnorodnych stylów pracy i celów działalności poszczególnych partnerów;

8. PRZEKONYWANIE mówienie o korzyściach, jakie niesie wprowadzenie zmiany za równo dla społeczności lokalnej, dla członków koalicji oraz decydentów;

9. PLANOWANIE działań;

10. DOKONYWANIE PRZEGLĄDU DZIAŁALNOŚCI koalicji, weryfikacja POSTĘPÓW wprowadzania zmiany i wzmacnianie zaangażowania;

11. BUDOWANIE RELACJI INTERPERSONALNYCH;

12. ELASTYCZNOŚĆ gotowość do dokonywania zmian i przekonywanie kooperantów, iż zmiany w samym procesie wprowadza zmiany są nieodzowne;

13. EWALUACJA dokonywanie regularnej oceny efektywności, sprawdzenie czy cel jakim jest zmiana jest realizowany.

Warto przeczytać również:

Zapobieganie korupcji poprzez wieloletnie działania - AKOP

Działanie prawne - skarżenie braku informacji do sądu administracyjnego na przykładzie AKOP