logo watchdog do użycia na facebook.com
strona z kontrastem English
logo Sieć Obywatelska - Watchdog PolskaPortal prowadzi Stowarzyszenie Sieć Obywatelska - Watchdog Polska, które dba o to, by prawa obywateli były przestrzegane i aby mogli oni wpływać na działania władzy.
Jesteś na stronie: ›› watchdog.org.pl ›› Watchdog w akcji ›› Monitoring funduszu korkowego ›› Obywatelski monitoring funduszu korkowego w pytaniach i odpowiedziach
03.10.2013
Obywatelski monitoring funduszu korkowego w pytaniach i odpowiedziach
Logo monitoringu funduszu korkowego.

Co to jest fundusz korkowy? 

Jest to umowna nazwa środków finansowych wyodrębnionych w budżecie gminy (miasta) z przeznaczeniem na działania służące rozwiązywaniu problemów wynikających z uzależnień alkoholowych i narkotykowych.

Czym jest obywatelski monitoring funduszu korkowego i w jakim celu się go prowadzi?

Obywatelski monitoring funduszu korkowego jest działaniem z zakresu kontroli społecznej, w ramach którego monitorujący dążąc do obiektywności badają procedury, zgodność z prawem, sposoby tworzenia planów i wydatkowania publicznych środków finansowych.

Motywacje obywateli, którzy ten monitoring prowadzą są różne. Dla jednych istotne jest skuteczniejsze zapobieganie alkoholizmowi i narkomanii, dla innych ważne jest lepsze zarządzanie środkami publicznymi, dla jeszcze innych najważniejsza jest rzetelność i uczciwość administracji.

Jakie działania zaleca się prowadzić się w ramach monitoringu funduszu korkowego?

Najważniejszymi działaniami w ramach monitoringu mogą być:

  • zbieranie informacji, zapoznawanie się z dokumentami,
  • przeprowadzenie analizy informacji i dokumentów,
  • opracowanie zaleceń – co warto zmienić, poprawić, 
  • przygotowanie raportu przedstawiającego badania prowadzone w ramach monitoringu, zawierającego wnioski wynikające z badań i rekomendacje, propozycje zmian,
  • działania na rzecz zmiany – przedstawienie wyników badań w formie raportu władzom gminy, a także lokalnej społeczności np. na specjalnie w tym celu przygotowanym spotkaniu. Jeżeli zachodzi taka potrzeba, w ramach takiego spotkania przedstawia się rekomendacje wynikające z monitoringu, dyskutuje się nad ich zasadnością i wspólnie zastanawia się nad potrzebami i formami wprowadzenia zmian.

Na jakich zasadach można uzyskiwać informacje prowadząc monitoring i inne działania z zakresu kontroli społecznej?

Informacje można uzyskać na podstawie artykułu 61 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi, że: „Obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne”. 

Praktycznie, informacje można uzyskać:

  • korzystając z Biuletynu Informacji Publicznej – specjalnej strony internetowej sprawdzanej instytucji,
  • składając wniosek ustny (osobiście, telefonicznie) lub pisemny (e-mail, poczta klasyczna, składając pismo w sekretariacie lub w punkcie podawczym) o udostępnienie informacji publicznej w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, 
  • uczestnicząc w spotkaniach, zebraniach i posiedzeniach np.: rady miejskiej, jej komisji, 
  • wizytując instytucje, uczestnicząc w działaniach ogólnodostępnych i na zasadzie uzyskania zgody w imprezach zamkniętych,
  • prowadząc rozmowy z mieszkańcami, użytkownikami, uczestnikami.

Jaki podstawowy akt prawny reguluje w Polsce zobowiązania państwa i samorządów do podejmowania działań zmierzających do ograniczania spożycia napojów alkoholowych? 

Podstawowym aktem prawnym jest ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. (pobierz)

Jakie inne ważne dokumenty regulują sprawy w tym zakresie?

  • Co 5 lat opracowywany jest przez Państwową Agencję Rozwiązywania Problemów Alkoholowych „Narodowy Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych 2011-2015”. (pobierz)
  • Samorząd województwa realizuje działania na podstawie Wojewódzkiego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych. (przykład)
  • Gmina i miasto opracowuje Gminny Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, który jest częścią Gminnej Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych.

Z jakich środków realizowany jest Narodowy Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych?

Na wydatki związane z realizacją Narodowego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych przeznacza się corocznie z budżetu państwa środki w wysokości 1% podatku akcyzowego od wyrobów alkoholowych.

Z jakich środków realizuje się Wojewódzki Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych?

Na realizację tego programu przeznacza się środki finansowe uzyskiwane z tytułu opłat za wydawanie przez marszałka województwa zezwoleń na obrót hurtowy napojami alkoholowymi.

Z jakich środków realizuje się Gminny Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych?

GPPiRPA realizuje się ze środków zaplanowanych na ten cel w budżetach gminy, a także z dochodów z opłat za zezwolenia wydane na sprzedaż napojów alkoholowych na terenie gminy. Czasami te środki nazywane są funduszem korkowym, kapslowym albo alkoholowym.

Czym jest Gminny Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych (oraz Przeciwdziałania Narkomanii)?

GPPiRPA oraz Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii są dokumentami, w których rada gminy określa lokalną strategię w zakresie profilaktyki oraz minimalizacji szkód społecznych i indywidualnych wynikających z nadużywania alkoholu i narkotyków. Program uchwalany jest corocznie przez radę gminy i stanowi część Gminnej Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych. 

Gminny Program zawiera zadania, które zostały nałożone na organy administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego przez ustawę z dnia 26 października 1982 roku o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. 

Zgodnie z treścią tej ustawy zadania w zakresie przeciwdziałania alkoholizmowi wykonywane są poprzez odpowiednie kształtowanie polityki społecznej, w szczególności: tworzenie warunków sprzyjających realizacji potrzeb, których zaspokajanie motywuje do powstrzymywania się od spożywania alkoholu; działalność wychowawczą i informacyjną; ograniczanie dostępności do alkoholu; leczenie, rehabilitację i reintegrację osób uzależnionych od alkoholu; zapobieganie lub usuwanie negatywnych następstw nadużywania alkoholu oraz przeciwdziałanie przemocy w rodzinie.

Jak często jest uchwalany Gminny Program Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, na jaki okres, jakie elementy zawiera?

GPRPA uchwalany jest corocznie, na okres jednego roku kalendarzowego. Zawiera on:

  • cele, jakie stawia sobie program,
  • zasady finansowania komisji ds. rozwiązywania problemów alkoholowych,
  • diagnozę lokalnych problemów, z jakimi gmina się boryka, które wywołują problem nadużywania alkoholu bądź zażywania narkotyków lub są skutkiem nadużywania substancji szkodliwych,
  • diagnozę i ocenę rozmiarów problemu uzależnień od alkoholu i narkotyków na terenie gminy,
  • zakres zadań realizowanych w ramach programu w danym roku, które mają służyć realizacji celów danego programu, a co za tym idzie zapobiegać negatywnym skutkom wywołanym przez spożywanie alkoholu i narkotyków.

Kto uchwala Gminny Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii?

Gminny Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii uchwala rada gminy. Programy przygotowywane są przez wójta/burmistrza/prezydenta. Zgodnie z ustawą rada gminy zobowiązana jest do uchwalania programów rocznych. Ustawa nie określa terminu uchwalenia programu. Powinien być on uchwalony w terminie, który umożliwia w danym roku jego realizację.

Na co mogą być przeznaczane środki z funduszu korkowego?

Środki z funduszu korkowego mogą być przeznaczone na prowadzenie działań związanych z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych oraz z integracją społeczną osób uzależnionych od alkoholu. W szczególności zadania te obejmują:

  • zwiększanie dostępności pomocy terapeutycznej i rehabilitacyjnej dla osób uzależnionych od alkoholu,
  • udzielanie rodzinom, w których występują problemy alkoholowe, pomocy psychospołecznej i prawnej, a w szczególności ochrony przed przemocą w rodzinie,
  • prowadzenie profilaktycznej działalności informacyjnej i edukacyjnej w zakresie rozwiązywania problemów alkoholowych i przeciwdziałania narkomanii, w szczególności dla dzieci i młodzieży, a także działań na rzecz dożywiania dzieci uczestniczących w pozalekcyjnych programach opiekuńczo-wychowawczych i socjoterapeutycznych, 
  • wspomaganie działalności instytucji, stowarzyszeń i osób fizycznych, służącej rozwiązywaniu problemów alkoholowych,
  • podejmowanie interwencji w związku z naruszeniem przepisów określonych w art. 131 i 15 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz występowanie przed sądem w charakterze oskarżyciela publicznego.

Na co nie mogą być przeznaczane środki z funduszu korkowego?

Zasadniczo ze środków funduszu korkowego nie powinny być finansowane zadania, które nie wiążą się bezpośrednio z profilaktyką i przeciwdziałaniem alkoholizmowi i narkomanii oraz z integracją społeczną osób uzależnionych. Przykładowo nie mogą być te środki przeznaczone na finansowanie pomocy materialnej dla osób uzależnionych oraz członków ich rodzin, budowę czy modernizację boisk sportowych.

Jakie funkcje spełnia Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych?

PARPA jest specjalistyczną agendą rządową łączącą profesjonalną działalność usługową (szkolenia, ekspertyzy, konsultacje, opracowywanie nowych technologii oddziaływań, publikacje itp.) z zadaniami administracyjno-koordynacyjnymi (prace legislacyjne, nadzór nad lecznictwem odwykowym, interwencje, opracowywanie standardów usług, zlecanie i finansowanie zadań, prowadzenie baz danych). Agencja jest państwową jednostką budżetową. Środki finansowe na zadania realizowane przez nią znajdują się w strukturze budżetu Ministra Zdrowia.

Kto sprawdza czy gminy wydatkują fundusz korkowy we właściwy sposób?

Sprawdzenia właściwego gospodarowania środkami budżetowymi gmin (a w tym także funduszu korkowego) prowadzą Regionalne Izby Obrachunkowe, Najwyższa Izba Kontroli oraz komisje rewizyjne rady gminnej i miejskiej. Powyższe instytucje nie prowadzą kontroli regularnych. RIO najczęściej prowadzą kontrole przy okazji badania sprawozdania z wykonania budżetu, natomiast niezwykle rzadko dotyczy ona szczegółowych wydatków w ramach Gminnego Programu. Kontrole nie obejmują również jakościowej analizy programów przeciwdziałania alkoholizmowi i narkomanii. W jakimś sensie „sprawdzenia” dokonuje też PARPA, jednakże jej działanie, polegające na ankietowaniu przeciwalkoholowych poczynań samorządów, służy bardziej celom statystycznym.

Sprawdzeń wydatkowania funduszów korkowych dokonywać mogą także obywatele, mieszkańcy korzystający z dostępu do informacji publicznej, co umożliwia im ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Szkolenia w zakresie prowadzenia monitoringu funduszów korkowych prowadzi na terenie kraju stowarzyszenie Sieć Obywatelska Watchdog Polska w Warszawie.

Kto w mojej gminie płaci z tytułu korzystania z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych i od czego zależy wysokość tych opłat?

Opłaty z tego tytułu wnoszą właściciele punktów sprzedaży: alkoholu do 4,5 % zawartości alkoholu oraz na piwo; powyżej 4,5 % do 18 % zawartości alkoholu (z wyjątkiem piwa) i powyżej 18 % zawartości alkoholu. Wysokość wnoszonych opłat - zgodnie z ustawą - zależy od wartości sprzedanych napojów alkoholowych obliczanych oddzielnie dla każdego rodzaju tych napojów.

Kto w gminie i na jakiej podstawie wydaje zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych?

Zezwolenia na sprzedaż alkoholu wydaje wójt (burmistrz, prezydent miasta) na podstawie wniosku złożonego przez podmiot ubiegający się o przyznanie zezwolenia, które podlega zaopiniowaniu przez Gminną Komisję Rozwiązywania Problemów Alkoholowych. Wójt wydaje swoje stanowisko, biorąc pod uwagę zgodność wniosku z uchwałą rady gminy ustalającą liczbę punktów sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, jak i w miejscu sprzedaży, oraz z uchwałą, określającą zasady usytuowania na terenie gminy miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych.

Jakie są rodzaje zezwoleń na sprzedaż alkoholu?

Zezwolenia na sprzedaż alkoholu wydawane są oddzielnie na następujące rodzaje napojów alkoholowych:

  • do 4,5% zawartości alkoholu oraz na piwo,
  • powyżej 4,5% do 18% zawartości alkoholu (z wyjątkiem piwa),
  • powyżej 18% zawartości alkoholu. 

Zezwolenia wydaje się na czas oznaczony, nie krótszy niż 4 lata, a w przypadku sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży - nie krótszy niż 2 lata. 

Na sprzedaż napojów alkoholowych przedsiębiorcom oraz jednostkom Ochotniczych Straży Pożarnych mogą być wydawane zezwolenia jednorazowe. Zezwolenia takie wydawane są na okres do 2 dni.

Na jakiej podstawie może być odebrane zezwolenie na sprzedaż alkoholu?

Zezwolenie na sprzedaż alkoholu może zostać wycofane w przypadku:

  • sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw, 
  • sprzedaży i podawania napojów alkoholowych powyżej 18 % w ośrodkach szkoleniowych i wypoczynkowych),
  • nieprzestrzegania określonych w ustawie o wychowaniu w trzeźwości warunków sprzedaży napojów alkoholowych,
  • powtarzającego się, co najmniej dwukrotnie w okresie 6 miesięcy, w miejscu sprzedaży lub najbliższej okolicy, zakłócania porządku publicznego w związku ze sprzedażą napojów alkoholowych przez dany punkt sprzedaży, gdy prowadzący ten punkt nie powiadamia organów powołanych do ochrony porządku publicznego,
  • wprowadzenia do sprzedaży napojów alkoholowych pochodzących z nielegalnych źródeł,
  • przedstawienia fałszywych danych w oświadczeniu o wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży w roku poprzednim,
  • popełnienia przestępstwa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej przez osobę odpowiedzialną za działalność przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie, 
  • orzeczenia, wobec przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną albo wobec osoby odpowiedzialnej za działalność przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie, zakazu prowadzenia działalności gospodarczej objętej zezwoleniem.

Jakimi zasadami powinna kierować się rada gminy podejmując uchwały w sprawie lokalizacji punktów sprzedaży alkoholu?

Liczbę punktów sprzedających napoje alkoholowe o zawartości alkoholu powyżej 4,5% na terenie gminy uchwala rada gminy stosowną uchwałą. Ustawa o wychowaniu w trzeźwości nie określa sposobu wyliczania limitów, stwierdza jednak, że liczba punktów sprzedaży oraz usytuowanie miejsc sprzedaży, podawania i spożywania napojów alkoholowych powinny być dostosowane do potrzeb ograniczania dostępności alkoholu, określonych w Gminnym Programie Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii. Rada gminy może więc podejmować uchwały zwiększające lub zmniejszające liczbę punktów sprzedających alkohol wedle własnego poczucia potrzeby.

Czy mogę mieć wpływ na wydatkowanie środków z funduszu korkowego?

Tak, a będzie on zależał od twojej roli w miejscowej społeczności. 

Jako obywatel, mieszkaniec, możesz składać wnioski do burmistrza w sprawie np. ulepszenia organizacji urzędu i lepszego zaspokajania potrzeb ludności na podstawie art. 241 Kodeksu Postępowania Administracyjnego. Na tej samej podstawie można także składać wnioski do budżetu np. w sprawie finansowania działań przeciwalkoholowych. Mieszkańcy mają także prawo do inicjatywy uchwałodawczej, jeżeli statut gminy posiada odpowiednie uregulowania w tym zakresie. Zawsze także istnieje możliwość zwrócenia się do swojego radnego z propozycjami odpowiednich rozwiązań.

Jako radny możesz, zgodnie z procedurą budżetową, składać wnioski do projektu budżetu, możesz także proponować zmiany w projektach przyjmowanych uchwał.

Jeżeli prowadziłeś monitoring funduszu korkowego w gminie, to masz znacznie więcej możliwości wpływania na kształt i wydatkowanie funduszu korkowego. Te możliwości wypływają z twojej dużej wiedzy na temat mocnych i słabych stron działań służących rozwiązywaniu problemów alkoholowych w twojej gminie.
Posiadając tą wiedzę możesz przygotować raport, w którym przedstawisz przebieg swoich badań i rekomendacje zmian. Raport przedstawiony funkcyjnym samorządu gminnego, ale także lokalnej społeczności, mieszkańcom, może być przyczynkiem do społecznej debaty na temat problemów wynikających z nadmiernego spożywania alkoholu i stosowania narkotyków. To z kolei może przyczynić się do najwłaściwszego wydatkowania środków z funduszu korkowego, ale przede wszystkim do upowszechnienia wiedzy problematyki przeciwalkoholowej i uświadomienia sobie potrzeby prowadzenia obywatelskich działań strażniczych.

Czy można wydatkować środki z funduszu korkowego w kolejnym roku, jeżeli nie zdążyło się ich wydać?

Zgodnie z ustawą, dochody z opłat za zezwolenia, wykorzystywane będą na realizację gminnych programów profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych oraz Gminnych Programów, o których mowa w art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii i nie mogą być przeznaczane na inne cele. Oznacza to, że finansowanie z tych środków działań, które nie mieszczą się w programach stanowić będzie naruszenie dyscypliny finansowej. Ustawa z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych stanowi w art. 11 ust. 1, że naruszeniem dyscypliny finansów publicznych jest dokonanie wydatku ze środków publicznych bez upoważnienia albo z przekroczeniem zakresu upoważnienia. W związku z tym należy zwrócić szczególną uwagę na termin wydania środków pochodzących z korkowego. Niewydane środki Rada Gminy musi zgłosić jako wydatki niewygasające. Oznacza to, że będą one mogły być przeznaczone na realizację programu w roku przyszłym. Nie podjęcie takiej uchwały również będzie naruszeniem dyscypliny finansów publicznych (Tak też uważa PARPA: http://www.swiatproblemow.pl/2011_10_2.html).

W jakich miejscach i sytuacjach zabrania się sprzedaży, podawania i spożywania napojów alkoholowych?

Zgodnie z ustawą nie można sprzedawać, podawać i spożywać alkoholu:

  • na terenie szkół oraz innych zakładów i placówek oświatowo-wychowawczych, opiekuńczych i domów studenckich,
  • na terenie zakładów pracy oraz miejsc zbiorowego żywienia pracowników;
  • w miejscach i w czasie masowych zgromadzeń,
  • w środkach komunikacji za wyjątkiem wagonów restauracyjnych i bufetów w pociągach, w których dopuszcza się sprzedaż, podawanie i spożywanie napojów alkoholowych do 4,5% zawartości alkoholu oraz piwa,
  • w obiektach zajmowanych przez organy wojskowe i spraw wewnętrznych, jak również w rejonie obiektów koszarowych i zakwaterowania przejściowego jednostek wojskowych,
  • na ulicach, placach i w parkach, z wyjątkiem miejsc przeznaczonych do ich spożycia na miejscu, w punktach sprzedaży tych napojów.

Komu nie wolno sprzedawać i podawać alkoholu?

Zabrania się sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom, których zachowanie wskazuje, że znajdują się w stanie nietrzeźwości, osobom do lat 18, na kredyt lub pod zastaw.

Czy na imprezach organizowanych choćby częściowo z funduszu korkowego może być sprzedawany alkohol?

Zgodnie z opinią Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych taka sytuacja byłaby niewłaściwym sposobem wydatkowania środków z funduszu korkowego, zarówno ze względów prawnych, jak i społecznych.

Jakie uprawnienia ma Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych? 

Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych ma przypisaną ustawowo kompetencję w trzech obszarach uprawnień:

  • uprawnienia inicjujące - polegają na uprawnieniu do inicjowania działań związanych z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych w gminie,
  • podejmowanie czynności zmierzających do orzeczenia o zastosowaniu wobec osoby uzależnionej od alkoholu obowiązku poddania się leczeniu w zakładzie lecznictwa odwykowego - komisja uprawniona jest do prowadzenia czynności zmierzających do orzeczenia o zastosowaniu wobec osoby uzależnionej od alkoholu obowiązku poddania się leczeniu w zakładzie lecznictwa odwykowego, bez zgody, a nawet wbrew woli, tej osoby.
  • uprawnienia opiniodawcze - Gminna Komisja Przeciwdziałania Problemom Alkoholowym opiniuje również uchwały rady gminy dotyczące kwestii związanych z podażą alkoholu oraz problematyką dotyczącą alkoholizmu, w tym opiniuje zezwolenia na sprzedaż alkoholu po uprzednim sprawdzeniu zgodności lokalizacji punktu sprzedaży z uchwałami rady gminy (chodzi o uchwały ustalające, dla terenu gminy (miasta), liczbę punktów sprzedaży napojów zawierających powyżej 4,5% alkoholu (z wyjątkiem piwa), przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, jak i w miejscu sprzedaży oraz uchwały określające zasady usytuowania na terenie gminy miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych).

Kto może być członkiem Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych?

Członkiem gminnych komisji mogą być osoby przeszkolone w zakresie profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych.

Ustawa wprawdzie nie precyzuje zakresu szkoleń, jakie powinni ukończyć członkowie gminnej komisji, ale należy przyjąć, że kompetencje i umiejętności osób wchodzących w skład komisji powinny być ściśle powiązane z zadaniami, jakie komisja realizuje. 

Państwowa Agencja Przeciwdziałania Problemom Alkoholowym rekomenduje, aby na liście podstawowych kompetencji osób zasiadających w Komisjach znalazła się znajomość takich zagadnień jak:

  • uzależnienie od alkoholu, leczenie osób uzależnionych, picie ryzykowne i szkodliwe oraz strategie pomocy osobom uzależnionym, 
  • sytuacja rodzin z problemem alkoholowym, w tym zjawisko współuzależnienia,
  • sytuacja dzieci wychowujących się w rodzinach z problemem alkoholowym oraz strategie pomocy organizowanej w środowisku lokalnym,
  • zjawisko przemocy w rodzinie – aspekty prawne i psychologiczne, praca w zespołach interdyscyplinarnych, procedura „Niebieskiej Karty”,
  • skuteczne strategie profilaktyczne, profilaktyka szkolna, środowiskowa i rodzinna, 
  • standardy programów profilaktycznych oraz ich ewaluacja,
  • system rozwiązywania problemów alkoholowych w Polsce oraz budowanie gminnych programów i ich ewaluacja,
  • zasady wydawania i cofania zezwoleń oraz prowadzenie kontroli punktów sprzedaży napojów alkoholowych, 
  • lokalne strategie ograniczania dostępności alkoholu, 
  • kontakt z klientem gminnej komisji – osobą uzależnioną, współuzależnioną, ofiarą i sprawcą przemocy (dotyczy to przede wszystkim tych z członków komisji, którzy takie rozmowy prowadzą).

Czy członkowie Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych mogą pobierać wynagrodzenie za swoją pracę? W jakiej wysokości?

Za pracę w gminnej komisji jej członkowie mogą otrzymywać wynagrodzenie. Zasady wynagradzania członków gminnych komisji rozwiązywania problemów alkoholowych określa rada gminy w gminnych programach profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych. Ustala ona w ten sposób wysokość środków przysługujących członkom komisji. Natomiast określenie, na jakiej podstawie i w jakim terminie zostanie wypłacone to wynagrodzenie (umowa o dzieło, umowa - zlecenie) należy do kompetencji wójta gminy (burmistrza, prezydenta miasta).

Jakie kompetencje ma Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w zakresie kontroli punktów sprzedaży alkoholu?

Członkowie komisji dokonują kontroli przestrzegania zasad i warunków sprzedaży i podawania alkoholu na podstawie upoważnienia wydanego przez wójta (burmistrza lub prezydenta). Kontrola odbywa się w zakresie:

  • zgodności prowadzonej sprzedaży, napojów alkoholowych z aktualnie ważnym zezwoleniem,
  • przestrzegania warunków prowadzenia sprzedaży określonych w art. 18 ust. 7 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi,
  • przestrzegania innych zasad i warunków określonych przepisami prawa.

Czy każdy może uczestniczyć w obradach Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych?

Przepisy prawa nie przewidują możliwości uczestnictwa w obradach komisji osób niebędących jej członkami. W praktyce jest to jednak dopuszczalne, za zgodą przewodniczącego, jeżeli komisja nie omawia podczas posiedzenia spraw objętych przepisami ustawy o ochronie danych osobowych, tzn. nie są omawiane konkretne przypadki osób uzależnionych.

Czy donos sąsiada czy "życzliwego" jest wystarczający, aby wzywać obywatela przed oblicze Komisji, aby udowodnił, że nie jest alkoholikiem?

Nie, to nie wystarczy. Zwykle ważny głos mają rodzina oraz instytucje: szkoła, pomoc społeczna, lekarz, policjant, czasami ksiądz. Jeśli Komisja, co się zdarza, zna sąsiada jako wiarygodnego, a wzywanego jako zgubnie pijącego, to oczywiście może takie doniesienie uznać za wystarczające.

Które z praktyk prowadzone w gminach w ramach profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych warte są szerszego upowszechnienia na terenie kraju?

Z takich praktyk warto polecić:

  • szkolenia sprzedawców napojów alkoholowych,
  • szkolenia nauczycieli w charakterze trenerów programów profilaktycznych,
  • publikacja „przewodnika” dla osób zainteresowanych problematyką alkoholową w gminie,
  • zlecanie zadań związanych z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych organizacjom pozarządowym,
  • zaproszenie organizacji pozarządowych do konsultowania projektu Gminnego Programu, 
  • działalność profilaktyczna prowadzona przez trzeźwych uzależnionych,
  • podejmowanie przez radę gminną, miejską uchwały o środkach niewygasających, przeznaczanych na profilaktykę i rozwiązywanie problemów alkoholowych,
  • założenie strony internetowej poświęconej w całości działaniom profilaktyki i rozwiązywaniu problemów alkoholowych w mieście,
  • przeprowadzenie diagnozy społecznej będącej podstawą do przygotowania GPPiRPA,
  • właściwy skład Gminnej Komisji RPA – zgodny z ustawą i racjonalnymi potrzebami,
  • przyjęcie dokumentu w sprawie sposobu powoływania gminnych komisji,
  • wyłonienie spośród członków GK zespołów zadaniowych.

Chciałbym/ chciałabym przeprowadzić w mojej gminie monitoring. Kto może mi w tym pomóc?

Warto skontaktować się w tej sprawie ze stowarzyszeniem Sieć Obywatelska Watchdog Polska. Adres: ul. Ursynowska 22/2, 02-605 Warszawa, tel.: 22 844 73 55.

Tworzenie "Obywatelskiego monitoring funduszu korkowego w pytaniach i odpowiedziach" koordynował Krzysztof Marusiński. Redakcja Aleksandra Karpińska

                                                                                                                             

Logo Swiss contribution, Ecorts or Euroregion Bałtyk.


Powyższy tekst powstał w ramach projektu "Mocna straż"  - Działanie 3: Monitoring funduszu korkowego, finansowanego przez Szwajcarię w ramach szwajcarskiego programu współpracy z nowymi krajami członkowskimi Unii Europejskiej. 


Monitoring funduszu korkowego realizowany jest przez Sieć obywatelską - Watchdog Polska we współpracy z partnerami:

Loga: Sieci Obywatelskiej - Watchdog Polska, Fundacji Grejpfrut, Mazurskiego Stowarzyszenia Aktywności Lokalnej w Orzyszu oraz Fundacji Wiedzieć Więcej.

Ostatnia modyfikacja: 2013-10-05
Wydrukuj skomentuj



wróć
CC Sieć Obywatelska - Watchdog Polska, ul. Ursynowska 22/2, 02-605 Warszawa, +48 22 844 73 55, watchdog@sllgo.pl | CMS by PPI | Grafika by Agencja BO TAK! & PPI