Regulamin realizacji projektu monitoringowego

1. Temat i cele monitoringu

Monitoring, zwany dalej monitoringiem lub monitoringiem wydatkowania funduszy "korkowych” lub „kapslowych”, dotyczy wydatkowania środków pochodzących z opłat za zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Przeznaczane są one na zadania w zakresie przeciwdziałania alkoholizmowi i narkomanii czyli tzw. korkowe/kapslowe. Stanowią je środki pochodzące z opłat pobieranych przez gminy za wydawanie zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych określone w art. 18(2) ustawy z 26 października 1982 roku o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Przepis ten wyraźnie wskazuje, że uzyskiwane przez gminy pieniądze mogą być wykorzystane tylko na programy związane z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych oraz Gminne Programy, o których mowa w art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii).
Monitoring skupia się na efektywności i przejrzystości pozyskiwania oraz wydatkowaniafunduszy korkowych/kapslowych, a także na ocenie spójności i zasadności prowadzonej polityki gminy w obszarze zapobiegania oraz rozwiązywania problemów alkoholowych i narkomanii.

Celem głównym działania jest efektywne wydatkowanie środków publicznych poprzez doprowadzenie do zwiększenia kontroli obywatelskiej nad budżetem w gminach biorących udział w projekcie.

Cele szczegółowe są następujące:

• zrozumienie jak powstaje budżet i jak powinna być planowana gminna polityka przez osoby/organizacje/grupy biorące udział w monitoringu;
• stworzenie narzędzi i standardów mogących wspomóc mieszkańców/organizacje/grupy w zakresie monitoringu części budżetu;
• wprowadzenie zmian w gminach, w których zostaną zaobserwowane nieprawidłowości.

2. Realizator projektu
Realizatorem projektu jest Stowarzyszenie Liderów Lokalnych Grup Obywatelskich, które zobowiązuje się do:

• pokrycia kosztów przejazdów, zakwaterowania i wyżywienia maksymalnie 30 osób uczestniczących w szkoleniu wstępnym i podsumowującym w Warszawie;
• podpisania umowy o współpracy z osobami/organizacjami uczestniczącymi w szkoleniu
• wstępnym oraz innymi podmiotami uczestniczącymi w monitoringu (opisanymi w punkcie 3);
• powiadomienia władz gmin o rozpoczęciu monitoringu (dotyczy lokalizacji określonych przez podmioty, które zostaną zaproszone na szkolenie wstępne i podpiszą właściwą umowę);
• zapewnienia merytorycznego narzędzia do monitoringu dla wszystkich zgłaszających się podmiotów i omówienia go podczas szkolenia wstępnego dla podmiotów zakwalifikowanych na szkolenia;
• zapewnienia elektronicznego narzędzia do wpisywania i organizowania wyników monitoringu;
• zapewnienia bieżącego wsparcia ekspertów w zakresie prawa do informacji i budżetu gminnego oraz przepływu informacji mającego służyć koleżeńskiemu wsparciu i dzieleniu się doświadczeniami;
• zapewnienia nagłośnienia przedsięwzięcia na poziomie ogólnopolskim;
• przekazania wynagrodzenia mającego stanowić rekompensatę ponoszonych na bieżąco kosztów w wysokości nie wyższej niż 1450 zł na gminę (dotyczy podmiotów, które zostaną zaproszone na szkolenie wstępne i podpiszą właściwą umowę);
• pokrycia opłat za skargi sądowe w razie nieudostępniania informacji publicznej przez gminy.

3. Partner lokalny

Partnerami lokalnymi są wszystkie podmioty, które zgłoszą się do monitoringu i zostanie z nimi podpisana umowa o współpracy, a także mają siedzibę, mieszkają lub są w innym sposób związane z monitorowaną gminą. Mogą to być organizacje pozarządowe (preferowane) lub grupy nieformalne, a także osoby fizyczne.
Realizator dysponuje 30 miejscami na szkoleniu wstępnym i podsumowującym dla osób z 15 lokalizacji. Organizacje/grupy/osoby, które zostaną przyjęte do tej formy uczestnictwa w monitoringu otrzymają wszystkie formy wsparcia wymienione w punkcie 2 niniejszego Regulaminu. Pozostałym organizacjom/osobom/grupom Realizator nie jest w stanie zapewnić wsparcia finansowego i szkoleniowego oraz poinformowania władz gminy o prowadzeniu monitoringu, jednak będzie służyć pomocą merytoryczną i narzędziową po zarejestrowaniu się podmiotu w systemie internetowym i podpisaniu właściwej umowy.

W monitoringu może uczestniczyć dowolna liczba osób z danej miejscowości. Najbardziej skuteczne jest prowadzenie wspólnego monitoringu – przez koalicję mieszkańców, grup nieformalnych czy organizacji. W przypadku wsparcia szkoleniowego możliwość uczestniczenia ograniczona jest do dwóch współpracujących osób.

Każda z tych osób powinna wziąć na siebie dużą część odpowiedzialności za sukces monitoringu. Jeżeli osoby, które zgłoszą się do monitoringu będą reprezentowały różne i niewspółpracujące ze sobą do tej pory środowiska - a poza tym spełnią wszelkie kryteria dotyczące zasad etycznych - środowiska zostaną poproszone o wspólne zdecydowanie o tym, kto powinien reprezentować je podczas szkolenia. Również w przypadku podmiotów uczestniczących w monitoringu bez całości wsparcia opisanego w
3 punkcie 2 Regulaminu, Realizator będzie oczekiwał wypełnienia wszelkich zasad etycznych i wspólnej realizacji zadań przez podmioty monitorujące działania jednej gminy.

Osoby bez doświadczenie w prowadzeniu działań strażniczych zostaną zaproszone do wykonania otwartego kursu „Na straży” . Kurs jest w całości internetowy, bezpłatny i ogólnie dostępny (można wziąć w nim udział w każdej chwili). Dzieli się na 4 moduły, na zapoznanie się z którymi trzeba poświęcić ok. 1,5 godziny na każdy. Wykonie kursu pozwoli na zapoznanie się z głównymi zasadami prowadzenia monitoringu. Z treścią kursu należy zapoznać się do 20 maja (czyli przed pierwszym spotkaniem).

Kryteriami przyjmowania osób/organizacji na szkolenie wprowadzające będzie:

• brak konfliktu interesów (rozumianego jako praca w instytucji zależnej finansowo od finansowania z gminnego budżetu, plany dotyczące kandydowania w kolejnych
  wyborach, itp.);
• motywacja i wizja dotycząca działań strażniczych w przyszłości;
  przynależność do organizacji i grupy, która mogłaby w dłuższej perspektywie i
  konsekwentnie zajmować się działalnością strażniczą.

Partner lokalny zobowiązuje się do:

• realizacji monitoringu przy wykorzystaniu zestandaryzowanego narzędzia;
• przestrzegania Karty zasad organizacji monitorujących działalność administracji
  publicznej stanowiącą załącznik nr 1 do niniejszego Regulaminu;
• weryfikowania pozyskiwanych informacji i opieraniu sądów i opinii na wiarygodnych
  źródłach;
• wystrzegania się sytuacji powodujących konflikt interesów lub mogących sprawiających wrażenie jego istnienia (np. praca dla instytucji finansowo zależnej od środków z funduszu korkowego/kapslowego);
• przygotowania raportu z monitoringu z wykorzystaniem narzędzia internetowego;
• podjęcia działań upowszechniających wyniki monitoringu i prowadzących do zmiany nieprawidłowości, w razie ich zdiagnozowania;
• dzielenia się swoimi problemami i wątpliwościami z innymi uczestnikami projektu;
• poszukiwania odpowiedzi na powstające pytania;
• przyjazdu na spotkanie otwierające i zamykające monitoring.

4. Regulacje dotyczące współpracy

Z każdym partnerem lokalnym, który zgłosi się do monitoringu zostanie podpisana umowa określająca zobowiązania i standardy prowadzonych działań strażniczych (zgodnych z Kartą zasad organizacji monitorujących działalność administracji publicznej stanowiącą załącznik nr 1 do niniejszego Regulaminu). Umowa zawierać będzie także zobowiązania Realizatora projektu opisane w niniejszym Regulaminie. Zależnie od charakteru podmiotów, które się zgłoszą i formy współpracy, umowy będą miały różny zakres zobowiązań ze strony Realizatora projektu i Partnerów lokalnych.

5. Harmonogram działań w projekcie

• 28 marca 2011 - ogłoszenie naboru partnerów lokalnych do realizacji monitoringu.
• 6 maja 2011 - termin składania aplikacji do projektu.
• 10 maja 2011 - termin rozpatrzenia aplikacji i powiadomienia zakwalifikowanych
  osób.
• 10-20 maja 2011 - ssoby bez doświadczenia w prowadzeniu monitoringu zostaną
  zaproszone do wykonania kursu „Na straży” (na kurs można zapisać
  się wcześniej, ważne, aby zapoznać się z jego treścią do 20 maja).
• 21-22 maja 2011 - termin szkolenia wprowadzającego do monitoringu.
• maj-październik 2011 - realizacja monitoringu i wprowadzanie danych do narzędzia internetowego, pisanie podsumowania/ raportu.
• listopad 2011 - rozpoczęcie lokalnych kampanii upowszechniających i
  przygotowujących wprowadzanie zmian
• 26 listopada 2011 - spotkanie podsumowujące realizację monitoringu i nabyte
• doświadczenia

6. Zakończenie projektu

Po zrealizowaniu monitoringu konieczne będzie napisanie podsumowania w postaci raportu i przeprowadzenie kampanii na rzecz zmiany, jeśli taka będzie konieczna.
Realizatorzy projektu będą monitorować pracę lokalnych partnerów – rzetelność prowadzonych badań, poszukiwanie różnych źródeł informacji oraz chęć doskonalenia się. Na tej podstawie przydzielone zostaną wyróżnienia.

7. Finansowanie projektu

Działania realizowane jest w ramach projektu „Mocna Straż” Stowarzyszenia Liderów
Lokalnych Grup Obywatelskich, finansowanego ze środków Fundacji im. Stefana Batorego w ramach programu Demokracja w działaniu, komponent Nadzór.

Załącznik 1
Karta zasad organizacji monitorujących działalność administracji publicznej

W imieniu swoich członków organizacje pozarządowe – zgodnie z zapisanymi w Konstytucji zasadami „dialogu społecznego” i „pomocniczości” pragną być partnerem rządu i samorządów wszystkich szczebli poprzez artykułowanie potrzeb i wartości wspólnot, w których działają, uczestniczenie w realizowaniu działań podejmowanych na rzecz wspólnoty oraz pomoc w formułowaniu celów polityki społecznej i kierunków rozwoju.

Jednak partnerstwo pomiędzy organizacjami a administracją jest możliwe jedynie wtedy, gdy istnieje nie tylko dobra wola współpracy, ale również mechanizmy wzajemnej kontroli. Stąd też konieczność istnienia organizacji prowadzących monitoring, który jest zaplanowanym, usystematyzowanym i prowadzonym według przyjętego schematu badaniem wybranego fragmentu funkcjonowania administracji publicznej w celu określenia, na ile stosowane procedury są zgodne z prawem (zarówno z Konstytucją RP i prawem międzynarodowym, jak i prawami niższego rzędu) oraz na ile rzeczywiście wykorzystywane są na rzecz „dobra wspólnego”.

Podstawowe zasady:

Obiektywność
Monitoring jest metodą dochodzenia do rzetelnej i obiektywnej wiedzy na temat zasad
i efektów działania administracji publicznej i nie może być traktowany wyłącznie
instrumentalnie, jako sposób udowadniania z góry założonej tezy. Oznacza to, że w swoich działaniach organizacja i jej przedstawiciele winni wyżej stawiać prawdę ponad doraźną skuteczność czy interes własnej organizacji.

Działalność dla dobra wspólnego
Monitoring jest elementem wpływania na poprawę funkcjonowania społeczności lokalnych (w tym ochrony środowiska naturalnego), a nie tylko narzędziem badawczym. Oznacza to, że nie powinien być, poza skrajnymi przypadkami, jedynie formą krytyki, ale próbą rozpoczęcia procesu negocjacji i wspólnych działań na rzecz poprawy istniejącej sytuacji.

Jawność

Organizacje kontrolujące muszą ze szczególną troską dbać o jawność swoich działań i unikać sytuacji, w których ich działania mogłyby być postrzegane jako nieetyczne, a ich obiektywizm poddany w wątpliwość.

Rzetelność
Osiągnięcie celów przyjętych przez organizację wymaga konsekwentnego i kompetentnego działania. Dlatego organizacje powinny podejmować zadania na miarę kompetencji i możliwości, wywiązywać się z umów i zobowiązań, dbać o wysoką jakość realizowanych działań.

(Punkt "Rzetelność" został dodany podczas przygotowywania Deklaracji zachowania przejrzystości na poziomie regionalnym - wytyczne do działania dla administracji publicznej oraz organizacji pozarządowych)